Tỷ lệ trẻ em mắc rối loạn phổ tự kỷ như thế nào?
07:00Tỷ lệ trẻ mắc rối loạn phổ tự kỷ: Số liệu thống kê mới nhất
Trong những năm gần đây, cụm từ "rối loạn phổ tự kỷ" (ASD) đã trở nên quen thuộc hơn với cộng đồng. Nhiều bậc phụ huynh không khỏi lo lắng trước thông tin tỷ lệ trẻ mắc hội chứng này đang có xu hướng gia tăng nhanh chóng. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp các số liệu thống kê mới nhất về tỷ lệ trẻ mắc rối loạn phổ tự kỷ trên thế giới và tại Việt Nam, giúp cha mẹ có cái nhìn khoa học và chủ động hơn trong việc chăm sóc con trẻ.
1. Tỷ lệ trẻ mắc rối loạn phổ tự kỷ trên thế giới
Theo các báo cáo y tế toàn cầu, tỷ lệ trẻ em được chẩn đoán mắc rối loạn phổ tự kỷ đã tăng mạnh trong vài thập kỷ qua. Điều này phản ánh sự phát triển của y học trong việc nhận diện sớm cũng như sự thay đổi trong tiêu chí chẩn đoán.
- Số liệu của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO): WHO ước tính trên toàn cầu, trung bình cứ 100 trẻ em thì có 1 trẻ mắc rối loạn phổ tự kỷ. Con số này đại diện cho một tỷ lệ trung bình, và tỷ lệ báo cáo có sự khác biệt lớn giữa các quốc gia tùy thuộc vào điều kiện y tế và nhận thức cộng đồng.
- Số liệu của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Hoa Kỳ: Theo báo cáo công bố năm 2023, tỷ lệ trẻ mắc rối loạn phổ tự kỷ tại Mỹ là 1 trên 36 trẻ (tương đương khoảng 2.8% trẻ em ở độ tuổi 8 tuổi). Đây là một sự gia tăng đáng kể so với tỷ lệ 1 trên 44 vào năm 2021 và 1 trên 150 vào năm 2000.
- Sự khác biệt về giới tính: Các nghiên cứu đều chỉ ra rằng rối loạn phổ tự kỷ phổ biến hơn ở bé trai. Tỷ lệ bé trai mắc tự kỷ cao gấp khoảng 3.8 lần so với bé gái.
2. Thực trạng và tỷ lệ trẻ tự kỷ tại Việt Nam
Tại Việt Nam, hiện chưa có một cuộc điều tra dịch tễ học quy mô toàn quốc về tỷ lệ trẻ mắc rối loạn phổ tự kỷ. Tuy nhiên, các số liệu từ Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội cùng các bệnh viện chuyên khoa nhi lớn đã phác họa một bức tranh đáng chú ý.
Ước tính nước ta có khoảng 1% dân số mắc chứng tự kỷ, tương đương khoảng 1 triệu người, trong đó số lượng trẻ em chiếm một tỷ lệ không hề nhỏ. Số lượng trẻ đến khám và điều trị tự kỷ tại các bệnh viện nhi Trung ương và địa phương có xu hướng tăng liên tục qua các năm:
- Tại Bệnh viện Nhi Trung ương, số lượng trẻ đến khám và chẩn đoán tự kỷ tăng gấp nhiều lần trong vòng 10 năm qua.
- Tại các đô thị lớn như Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, tỷ lệ trẻ được phát hiện tự kỷ cao hơn so với khu vực nông thôn, chủ yếu nhờ vào việc tiếp cận dịch vụ y tế và nhận thức của phụ huynh tại đây tốt hơn.
3. Tại sao tỷ lệ trẻ mắc rối loạn phổ tự kỷ ngày càng tăng?
Sự gia tăng số liệu thống kê về tỷ lệ trẻ tự kỷ không hoàn toàn đồng nghĩa với việc hội chứng này "bùng phát" do môi trường hay lối sống hiện đại. Các chuyên gia y tế lý giải sự gia tăng này qua các nguyên nhân sau:
Nhận thức của cộng đồng và phụ huynh được nâng cao
Trước đây, nhiều trẻ tự kỷ thường bị nhầm lẫn là chậm phát triển trí tuệ, bướng bỉnh hoặc chậm nói đơn thuần. Ngày nay, cha mẹ chủ động đưa con đi khám sớm hơn khi thấy các dấu hiệu bất thường.
Tiêu chuẩn chẩn đoán rộng và chính xác hơn
Sự ra đời của Cẩm nang Chẩn đoán và Thống kê các Rối loạn Tâm thần (DSM-5) đã gộp chung các hội chứng trước đây (như hội chứng Asperger, rối loạn phát triển lan tỏa) vào một khái niệm chung là "Rối loạn phổ tự kỷ". Điều này giúp phát hiện được cả những thể nhẹ của hội chứng.
Hệ thống tầm soát y tế phát triển
Các chương trình sàng lọc sớm tại trường mầm non và các cơ sở y tế dự phòng giúp phát hiện trẻ có nguy cơ cao ngay từ giai đoạn 18 - 24 tháng tuổi.
4. Dấu hiệu nhận biết sớm trẻ mắc rối loạn phổ tự kỷ
Can thiệp trước 3 tuổi được coi là "giai đoạn vàng" giúp trẻ tự kỷ hòa nhập cộng đồng. Cha mẹ cần đặc biệt lưu ý các dấu hiệu cảnh báo dưới đây:
- Giai đoạn dưới 12 tháng tuổi: Trẻ không phản ứng khi được gọi tên, ít hoặc không giao tiếp bằng mắt, không bập bẹ tập nói hoặc không biết dùng cử chỉ (chỉ tay, vẫy tay).
- Giai đoạn 12 - 24 tháng tuổi: Trẻ không nói được từ đơn nào khi 16 tháng, không nói được cụm từ 2 từ khi 24 tháng, có các hành vi lặp đi lặp lại (xoay tròn người, nhón chân, vẫy tay liên tục).
- Khó khăn trong tương tác xã hội: Trẻ thích chơi một mình, không chia sẻ sở thích với người khác, gặp khó khăn trong việc hiểu cảm xúc của người đối diện.
- Nhạy cảm giác quan: Trẻ phản ứng quá mức hoặc quá thờ ơ với âm thanh, ánh sáng, mùi vị hoặc xúc giác.
5. Lời khuyên dành cho cha mẹ
Rối loạn phổ tự kỷ là một hội chứng khuyết tật phát triển suốt đời, nhưng nếu được phát hiện và can thiệp sớm, trẻ hoàn toàn có cơ hội cải thiện kỹ năng giao tiếp, học tập và tự lập trong cuộc sống.
Nếu nghi ngờ con có các dấu hiệu chậm phát triển hoặc tự kỷ, cha mẹ không nên chủ quan chờ đợi "trẻ lớn lên sẽ tự hết". Hãy đưa trẻ đến các cơ sở y tế chuyên khoa Nhi hoặc Tâm thần nhi uy tín để được đánh giá và chẩn đoán chính xác. Sự đồng hành, kiên trì và thấu hiểu của gia đình chính là liều thuốc quan trọng nhất giúp trẻ tự kỷ vững bước tương lai.
Nguồn! Bộ Y tế - Quyết định số 1607/QĐ-BYT